W centrum przemysłowych Gliwic, między Kłodnicą a Kanałem Kłodnickim, stoi przeszklony budynek, w którym temperatura nigdy nie spada poniżej 18 stopni. To Palmiarnia Miejska – egzotyczna oaza z ponad 5600 roślinami, piranami w akwariach i palmami, które pamiętają czasy, gdy Śląsk wyglądał zupełnie inaczej. Miejsce, które powstało z mody na oranżerie, przetrwało wojnę i dziś jest jedną z największych tego typu atrakcji w Polsce.
Historia zaczęła się w 1880 roku, gdy na terenie kształtującego się parku miejskiego postawiono pierwsze szklarnie wystawowe. Status miasta podnosiła wtedy oranżeria miejska, więc Gliwice nie mogły zostać w tyle. Prawdziwy rozwój rozpoczął się jednak w 1924 roku, gdy zorganizowano wielką wystawę roślin egzotycznych. Sprowadzono palmy – trzy feniksy kanaryjskie rosną w pawilonie historycznym do dziś i mają już ponad sto lat.
- ponad 5600 roślin egzotycznych
- piranie pływające w oczku
- historyczne feniksy kanaryjskie
- pawilon Amazonii z różnorodnymi rybami
- miejsce odpoczynku w cieniu roślin
Zniszczenie i odrodzenie palmiarni w Gliwicach
Lata 20. i 30. XX wieku to czas rozkwitu. W 1925 roku otwarto pierwszy na Śląsku wielki basen dla Victorii regii – jednej z największych roślin wodnych na świecie. Dodano akwaria, terraria, klatki dla małp i papug. W 1936 roku palmiarnię odwiedziło 30 tysięcy osób – niemało jak na tamte czasy. Wraz z otaczającym parkiem była „zielonymi płucami” wśród kopalń i hut.
Styczeń 1945 roku niemal zakończył tę historię. Powybijane szyby, niesprawna kotłownia i mróz zniszczyły prawie całą kolekcję roślin. Dzięki wysiłkowi inżyniera Krzeczewskiego i pracowników palmiarni, w październiku 1947 roku placówka znów otworzyła drzwi. Miała wtedy 1400 m² powierzchni, około 600 gatunków roślin, 28 akwariów i alpinarium. Niektóre okazy sprowadzono z opuszczonych po wojnie majątków na Dolnym Śląsku.
W latach 70. kolekcja liczyła już 8000 roślin, ale pogarszający się stan techniczny wymusił zamknięcie palmiarni w 1985 roku. Zastosowano nietypową metodę modernizacji – najpierw wzniesiono konstrukcję nowych pawilonów wokół starych, a dopiero potem zdemontowano stare szklarnie. Dzięki temu rośliny przetrwały remont.
Co zobaczysz w pięciu pawilonach
Obecnie palmiarnia zajmuje około 2000 m², a najwyższy pawilon mierzy 22 metry. Zwiedzanie zaczyna się od pawilonu roślin subtropikalnych – bananowce, drzewka cytrusowe, przyprawy jak cynamon, pieprz czy kardamon. Warto przyjrzeć się, z jakich części roślin pochodzą znane nam smaki.
Pawilon tropiku robi wrażenie kilkunastometrowymi palmami. W oczku wodnym pływają piranie – nie każdy wie, że można je zobaczyć w centrum Gliwic. Pawilon historyczny to najstarsze okazy, w tym wspomniane 120-letnie feniksy kanaryjskie. Są tu ukryte ławeczki i altana, gdzie można odpocząć w cieniu liści.
Pawilon sukulentów gromadzi niezliczone odmiany kaktusów. Piąty pawilon, oddany do użytku w 2012 roku, to akwarium Amazonii. Kilkadziesiąt gatunków ryb – od ogromnych płaszczek i piranii, przez kolorowe gatunki amazońskie, po rodzime pstrągi i okonie z polskich rzek. W terrariach można znaleźć gekony, które stapiają się z otoczeniem, żółwie i kolorowe papugi.
Rośliny mięsożerne i inne atrakcje
W pawilonie z roślinami egzotycznymi – głównie azjatyckimi i południowoamerykańskimi – największe zainteresowanie wzbudzają rośliny mięsożerne. Przy odrobinie szczęścia można trafić na czas „posiłku”. Palmiarnia prowadzi też ścieżkę dydaktyczną, która wyjaśnia ciekawostki o poszczególnych gatunkach.
Palmiarnia tworzy podcasty „Palmiarnia na wynos” – internetowe audycje o tropikach, pełne historii i anegdot. Można tam znaleźć porady, jak stworzyć małą palmiarnię w domu, jak nawozić rośliny czy którą palmę wybrać do mieszkania.
Dla kogo jest gliwicka palmiarnia
To miejsce dla rodzin z dziećmi, które fascynują się zwierzętami i roślinami. Akwaria z rybami i papugi w klatkach przykuwają uwagę młodszych zwiedzających. Dorośli docenią możliwość zobaczenia, jak wyglądają rośliny znane z życia codziennego – nie każdy wie, jak rośnie bananowiec czy z jakiej części rośliny pochodzi cynamon.
Sprawdzi się też jako pomysł na niepogodę. W palmiarni jest ciepło przez cały rok, więc nie trzeba się specjalnie ubierać. Obiekt jest dostosowany dla osób niepełnosprawnych i wózków dziecięcych. Nie można wchodzić z psem.
Praktyczne informacje – ceny i godziny otwarcia
Palmiarnia znajduje się przy ulicy Aleksandra Fredry 6, na terenie parku im. Fryderyka Chopina. Dojazd ulicami Zwycięstwa i Fredry. Miejsca parkingowe są tuż przy budynku na ul. Sienkiewicza. W weekend parkowanie jest darmowe, w tygodniu za dwie godziny postoju nie zapłaci się więcej niż 10 zł.
Godziny otwarcia: Palmiarnia jest czynna codziennie oprócz poniedziałków. Od wtorku do piątku w godzinach 9:00-18:00, w soboty i niedziele 10:00-18:00.
Ceny biletów:
- Bilet normalny – 18 zł
- Bilet ulgowy – 11 zł
- Bilet dla seniorów 60+ z Kartą Gliwicki Senior – 7 zł
- Bilet grupowy (minimum 10 osób) – 8 zł od osoby
- Dzieci do 3 lat i osoby powyżej 75 lat – wstęp bezpłatny
Na miejscu można płacić kartą i gotówką. Na zwiedzanie pięciu pawilonów i ścieżki dydaktycznej warto zarezerwować około 1-1,5 godziny. Po zwiedzaniu można zajrzeć do sklepiku z roślinami do kupienia oraz do kawiarni na piętrze.