Spodek Katowice

Spodek to futurystyczna hala widowiskowo-sportowa, która od ponad pół wieku dominuje w centrum Katowic niczym statek kosmiczny. Otwarta w 1971 roku budowla w kształcie odwróconego stożka pokrytego aluminiowymi łuskami stała się nie tylko wizytówką miasta, ale też miejscem, gdzie historia spotyka się z nowoczesnością – od koncertów największych gwiazd światowej muzyki po mistrzostwa świata w siatkówce.

Nie bez powodu katowiczanie nazywają ją po prostu „Spodkiem”. Ta charakterystyczna bryła rzeczywiście przypomina latający spodek, choć architekci Maciej Gintowt i Maciej Krasiński projektowali ją przede wszystkim z myślą o wytrzymałości. Teren dawnej eksploatacji górniczej wymagał konstrukcji odpornej na wstrząsy, więc powstał budynek oparty na 40 ruchomych słupach i żelbetowej misie fundamentowej.

Historia budowy Spodka w Katowicach

Budowa trwała siedem lat, od 1964 do 1971 roku. W jej trakcie pojawiały się głosy, że konstrukcja nie wytrzyma ciężaru pełnej widowni i się zawali. Po zakończeniu prac przeprowadzono więc spektakularny test – do środka sprowadzono cztery tysiące żołnierzy i kazano im tupać oraz skakać. Pomiary nie wykazały żadnych niepokojących wibracji.

Otwarcie odbyło się 8 maja 1971 roku w obecności najważniejszych postaci PRL-u i ponad 12 tysięcy gości. Na scenie wystąpili zespół Śląsk, Anna German i Ewa Decówna. Od tego momentu Spodek stał się areną wielkich wydarzeń.

Rok po otwarciu, w 1972 roku, w Spodku przemówił Fidel Castro. Spotkanie z kubańskim rewolucjonistą zgromadziło 10 tysięcy widzów, a w tym samym roku w hali odbyła się premiera fiata 126p podczas Wielkiej Wystawy Samochodów.

Koncerty i wydarzenia sportowe w Spodku

Przez lata na scenie Spodka wystąpiły praktycznie wszystkie największe gwiazdy światowej muzyki. Eric Clapton, Sting, Jean Michel Jarre, Tina Turner, Elton John, Deep Purple, Metallica, Depeche Mode, Rammstein, Iron Maiden – lista jest naprawdę imponująca. Od prawie 35 lat odbywa się tu Festiwal Rawa Blues, a od lat dziewięćdziesiątych także kultowy Metalmania i festiwal muzyki techno Mayday.

Sport to druga wielka pasja Spodka. Tu padł rekord frekwencji na widowni w rozgrywkach Ligi Światowej w Siatkówce – w 2001 roku na trybunach zasiadło prawie 50 tysięcy kibiców podczas całego turnieju. W 2014 roku polscy siatkarze zdobyli tu mistrzostwo świata, a hala gościła też mistrzostwa Europy w koszykówce kobiet, piłce ręcznej, zapasach czy lekkoatletyce.

Od 2016 roku Spodek regularnie zamienia się w arenę e-sportową podczas Intel Extreme Masters. To jedno z największych wydarzeń w świecie gier komputerowych, które przyciąga ponad 100 tysięcy fanów rocznie. Hala gości też Europejski Kongres Gospodarczy, który ściąga 15 tysięcy gości biznesowych z całego świata.

Architektura i rozwiązania techniczne

Konstrukcja oparta jest na koncepcji tensegrity – dach o rozpiętości 126 metrów składa się ze 120 stalowych żeber, na których naciągnięto specjalne pokrycie. To był jeden z pierwszych obiektów na świecie zrealizowanych w tej technologii. Charakterystyczne aluminiowe łuski pokrywające bryłę nadają jej niepowtarzalny, kosmiczny wygląd.

Po gruntownym remoncie w 2009 roku Spodek zyskał nowoczesne oświetlenie pozwalające na dynamiczną zmianę scenografii świetlnej podczas transmisji. Hala jest jedyną w Polsce, gdzie zastosowano specjalne przesłony na oprawach oświetleniowych dużej mocy, co daje reżyserom profesjonalne narzędzie do budowania dramaturgii widowiska.

Spodek jako jedyna hala w Europie posiada system monitoringu „Praetorian” znany wcześniej tylko z obiektów militarnych USA. System wykorzystuje 80 kamer i pozwala przesuwać obraz w dowolnym kierunku, a nawet „przechodzić przez ściany”.

Co zobaczysz podczas zwiedzania Spodka

Hala oferuje możliwość zwiedzania z przewodnikiem, które trwa około 1,5 godziny. Podczas wycieczki można zajrzeć do miejsc zwykle niedostępnych dla publiczności – sal VIP, gdzie przed koncertami przebywają światowe gwiazdy, pomieszczeń technicznych i tzw. „katakumb”. W ramach zwiedzania pokazywany jest też archiwalny film prezentujący budowę hali i jej historię.

Widownia głównej hali może pomieścić maksymalnie 11 500 osób. Znajduje się tu 7776 miejsc stałych, 1560 miejsc wysuwanych, 1700 miejsc siedzących dostawnych oraz prawie 500 miejsc stojących. Po modernizacji dodano także loże VIP i system siedzeń, który można schować pod podłogą.

Strefa Kultury wokół Spodka

Spodek jest częścią większego kompleksu. Przy hali znajduje się budynek z basenem, gdzie odbywają się zajęcia aquafitnessu i lekcje pływania, a także sala gimnastyczna i siłownia. W kompleksie działa trzygwiazdkowy Hotel Diament Spodek z 30 pokojami.

Hala położona jest w sercu Strefy Kultury – tuż obok znajdują się Międzynarodowe Centrum Kongresowe (połączone z halą podziemnym przejściem), Muzeum Śląskie, siedziba Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia oraz nowoczesne kompleksy biurowe .KTW. Całość powstała na terenie dawnej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”.

W lipcu i sierpniu przy Spodku działa Letnie Kino Antyradia – filmy wyświetlane są pod gołym niebem na specjalnym ekranie. Na placu ustawione są leżaki, krzesła i koce, a w dni seansów czynna jest zewnętrzna strefa gastronomiczna. Podczas letnich niedziel odbywają się też rodzinne pikniki z pokazami artystycznymi, konkursami dla dzieci i warsztatami.

Dla kogo jest Spodek

To miejsce dla wszystkich. Miłośnicy architektury docenią wizjonerską konstrukcję z lat 60., fani muzyki znajdą tu koncerty w każdym gatunku – od metalu po techno, a kibice przeżyją emocje podczas wielkich imprez sportowych. Rodziny z dziećmi mogą skorzystać z basenu i zajęć sportowych, a także uczestniczyć w letnich piknikach.

Zwiedzanie z przewodnikiem to dobra opcja dla osób zainteresowanych historią PRL-u i polską architekturą modernistyczną. Warto je połączyć z wizytą w pobliskim Muzeum Śląskim, gdzie można zobaczyć dzieła Matejki, Wyspiańskiego i Witkiewicza oraz ekspozycje dotyczące historii Górnego Śląska.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Zwiedzanie z przewodnikiem:

• Grupy minimum 15 osób (optymalnie 20-35 osób)
• Koszt: 20 zł od osoby (opiekun grupy bezpłatnie)
• Czas trwania: około 1,5 godziny
• Terminy: zwykle poniedziałki i wtorki, najlepszy sezon od maja do lipca
• Rezerwacja: [email protected]
• Spodek otwiera się dla zwiedzających około 20-25 razy w roku

Dojazd:

• Adres: aleja Wojciecha Korfantego 35, Katowice (dzielnica Koszutka)
• Tramwaj: przystanek „Katowice Rondo” – liczne linie
• Autobus: przystanek „Katowice Strefa Kultury NOSPR”
• Samochód: doskonała komunikacja z autostradami A4 i A1, parking przy obiekcie
• Rower: stacja Metroroweru nr 27672 na placu Sławika i Antalla przed Spodkiem

Ile czasu przeznaczyć: Na samo zwiedzanie z przewodnikiem wystarczy 1,5-2 godziny. Jeśli planujesz odwiedzić też Muzeum Śląskie i spacer po Strefie Kultury, zarezerwuj pół dnia. Na koncert lub wydarzenie sportowe przyjdź wcześniej – warto pospacerować po okolicy i zobaczyć budynek z zewnątrz w różnym oświetleniu.

Spodek wpisany jest do rejestru zabytków województwa śląskiego. Jest uznawany za jeden z najlepszych budynków wzniesionych na Górnym Śląsku w okresie PRL i ikonę polskiej architektury modernistycznej.

Warto wiedzieć, że podczas zwiedzania niektórzy odwiedzający zwracają uwagę na ograniczoną widoczność z bocznych, wyższych sektorów – to efekt specyficznej konstrukcji z lat 60. Z drugiej strony, właśnie ta unikalna architektura i atmosfera sprawiają, że Spodek nie ma sobie równych wśród nowoczesnych aren.